Improblog

Blik op improvisatie

Improviseren als nuttige vaardigheid (in plaats van noodoplossing)

op 8 maart 2021 door Sytse Wilman 1 Reactie

“We hebben de hele crisis moeten improviseren”, zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) onlangs in een interview. Premier Rutte bedoelde min of meer hetzelfde toen hij tijdens een persconferentie zei: “We varen op zicht”. En laatst viel mijn oog op de krantenkop “Partijen hekelen improvisatie De Jonge”. In al deze gevallen lijkt improviseren te staan voor willekeur en zwabberbeleid of dient het als excuus daarvoor. Een noodgreep dus, terwijl dat helemaal niet hoeft. Wie positief staat tegenover improviseren en zorgt dat hij is voorbereid op het onvoorziene, staat sterker. Vooral in crisistijd. 

Een crisis zoals de corona-pandemie zorgt voor onvoorziene omstandigheden en stelt de hele maatschappij voor problemen waarvoor geen pasklare oplossing voor handen is. Dat is extra lastig in een land als Nederland, dat aan elkaar hangt van richtlijnen, protocollen en draaiboeken. Pas als die niet voldoen, is er als uiterste redmiddel de improvisatie, zo is vaak de gedachte. Ten onrechte wat mij betreft. 

Niet lukraak (wel raak)

Als maker van geïmproviseerd theater en improvisatietrainer weet ik uit ervaring dat improviseren een vaardigheid is die je kunt ontwikkelen en trainen. Dat het niet betekent dat je als laatste toevluchtsoord lukraak maar wat doet en je dat vervolgens als excuus gebruikt voor de fouten die je maakt en waar anderen je op afrekenen. Improviseren betekent dat je er op bentvoorbereid dat je niet (helemaal) bent voorbereid. Klinkt vaag? Zie het zo: een acteur die halverwege een stuk zijn tekst kwijtraakt heeft het moeilijker dan een acteur die het podium op is gestapt en weet dat hij gaat improviseren. Hij kan zijn tekst niet kwijtraken, want hij heeft (nog) geen tekst. Wat hij op dat moment besluit te zeggen, dat is de tekst. Zijn tegenspelers raken daarvan niet van in de war. Ze weten: ik moet luisteren, incasseren en reageren. En wat die reactie ook is: het hoort bij het stuk. Is dat stuk foutloos en perfect? Nee. Maar laten we eerlijk zijn: een uitgeschreven en gerepeteerd stuk is dat ook vrijwel nooit. 

100 procent informatie

De realiteit – of zo u wilt: het leven – houdt zich nooit aan welk script dan ook. Een crisissituatie verhoogt alleen de druk en neemt de illusie weg dat we de controlehebben. Dat we over informatie beschikken en met zekerheid kunnen inschatten wat de gevolgenvan onze maatregelen zijn. Premier Rutte maakte dat misverstand duidelijk toen hij tijdens eenpersconferentie zei: “In crises als deze moet je met 50 procent van de kennis 100 procent van debesluiten nemen.” Daarmee gaat hij voorbij aan het feit dat we nooit 100 procent van de kennishebben en we toch voortdurend besluiten nemen. 

Vaardigheden

Het scheelt enorm als je voorbereid bent op het onvoorbereide. Dat neemt stress en paniek weg enzorgt voor de rust om je te richten op de vaardigheden die je in staat stellen te improviseren. Zoals luisteren naar anderen (maar dan ook echt), de situatie zien zoals die is (en niet zoals die zou moeten zijn) en daarnaar handelen . En – misschien wel de moeilijkste – fouten durven maken en die vervolgens niet wegmoffelen of vergoelijken. Dat laatste vergt ook wat van anderen (in theatertermen: de tegenspeler). Van hen worden dezelfde vaardigheden verwacht. Natuurlijk is een kritische blik op bestuurders belangrijk en ik begrijp heel goed dat de nood en frustratie soms hoog oplopen. Maar als iedereen alleen maar bezig is om gehoord te worden, blijft er niemand meer over om te luisteren. 

Omarmen

Voor iedere geoefende improvisator zijn bovengenoemde vaardigheden (en andere) gesneden koek. Natuurlijk zijn de keuzes van beleidsmakers vele malen ingrijpender dan die van een theatermaker. Het gaat soms letterlijk om leven of dood. Maar waar het op neerkomt is dit: improviseren is een belangrijke groepsvaardigheid. Het is tijd om als samenleving die vaardigheid te omarmen en te ontwikkelen. Want elke dag zit vol onvoorziene omstandigheden en daar kun je maar beter op voorbereid zijn.

Deze blog verscheen eerder op Bliksemfles.

Categorie: Geen categorie

Over Sytse Wilman

improviseert sinds 2004, lid van Het Gevolg en De Vereeniging (winnaar NTT 2014), oprichter en bedenker van Werewolves: The Improv Show, trainer (geweest) bij diverse theater(sport)groepen, Stichting CREA en BNN-VARA. Verzorgt met zijn bedrijf Bliksemfles trainingen, workshops en shows voor bedrijven. Meer informatie: www.bliksemfles.nl

Logging In...

Profile cancel

Sign in with Twitter Sign in with Facebook
or

Not published

  • 1 Reply
  • 0 Comments
  • 0 Tweets
  • 0 Facebook
  • 0 Pingbacks
Last reply was 21 augustus 2021
  1. Jeroen Tessers
    View 21 augustus 2021

    “Maar als iedereen alleen maar bezig is om gehoord te worden, blijft er niemand meer over om te luisteren.”

    Wat een prachtige zin!

    Mooi artikel Sytse, we blijven oefenen: voorbereid zijn op onvoorbereid zijn en op je gemak zijn in het ongemak!

    Beantwoorden

Zoeken

Over Improblog

Improblog is een verzamelplaats voor iedereen met interesse in improvisatietheater. Verschillende acteurs en trainers delen er hun visie, mening en ervaring.

Eindredactie: Sytse Wilman
Sitemaster: Victor Romijn
Ontwerp & advies: Doris Bartels

De vijf meest recente berichten:

  • De wereld een klein beetje beter improviseren
  • Zelf een impro-evenement opzetten: 7 tips
  • Internationaal improfestival opent meer poorten voor Nederlandse spelers
  • 5 topwedstrijden om naar uit te kijken op het NTT
  • Doe mee met de Improblog NTT 2022-pool!

De afgelopen maanden:

  • mei 2023 (1)
  • februari 2023 (1)
  • oktober 2022 (1)
  • september 2022 (1)
  • augustus 2022 (2)
  • juni 2022 (1)
  • mei 2022 (1)
  • april 2022 (1)
  • januari 2022 (1)
  • augustus 2021 (2)
  • juli 2021 (1)
  • april 2021 (1)
  • maart 2021 (1)
  • februari 2021 (1)
  • januari 2021 (1)
  • december 2020 (1)
  • mei 2020 (1)
  • april 2020 (2)
  • maart 2020 (2)
  • februari 2020 (1)
  • december 2019 (1)
  • november 2019 (1)
  • september 2019 (1)
  • juni 2019 (2)
  • maart 2019 (2)
  • februari 2019 (2)
  • januari 2019 (2)
  • december 2018 (1)
  • oktober 2018 (4)
  • september 2018 (2)
  • juli 2018 (1)
  • juni 2018 (3)
  • mei 2018 (4)
  • april 2018 (3)
  • maart 2018 (1)
  • februari 2018 (5)
  • januari 2018 (2)
  • december 2017 (3)
  • november 2017 (3)
  • oktober 2017 (3)
  • september 2017 (2)
  • augustus 2017 (3)
  • juli 2017 (2)
  • juni 2017 (3)
  • mei 2017 (5)
  • april 2017 (3)
  • maart 2017 (5)
  • februari 2017 (3)
  • januari 2017 (5)
  • december 2016 (8)
  • november 2016 (5)
  • oktober 2016 (3)
  • september 2016 (3)
  • juli 2016 (3)
  • juni 2016 (3)
  • mei 2016 (3)
  • april 2016 (5)
  • maart 2016 (6)
  • februari 2016 (3)
  • januari 2016 (5)
  • december 2015 (3)
  • november 2015 (4)
  • oktober 2015 (3)
  • september 2015 (4)
  • augustus 2015 (5)
  • juli 2015 (5)
  • juni 2015 (6)
  • mei 2015 (6)
  • april 2015 (5)
  • maart 2015 (6)
  • februari 2015 (8)
  • januari 2015 (6)
  • december 2014 (8)
  • november 2014 (12)

Copyright © 2025 · Metro Pro Theme On